Το δαχτυλίδι του Γύγη - ΠΛΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΕΙΑ

Ο Σωκράτης σε ένα διάλογο της Πολιτείας με τον Γλαύκωνα, αδερφό του Πλάτωνα, ισχυρίστηκε ότι η δικαιοσύνη πρέπει να επιδιώκεται όχι μόνο διότι αποφέρει οφέλη, αλλά και γιατί ως προς την ουσία της είναι κάτι καλό. Τότε του διηγήθηκε την ιστορία για κάποιον Γύγη.

 Ο Γύγης ήταν πρόγονος του Λυδού. Ηταν βοσκός στην υπηρεσία του βασιλιά της Λυδίας και μια φορά, ύστερα από μια μεγάλη μπόρα και σεισμό, σκίστηκε η γη κ' έγινε ένα χάσμα στο μέρος ακριβώς που έβοσκε. Αυτός από περιέργεια κατέβηκε μέσα, όπου βλέπει, καθώς διηγούνται, και άλλα θαυμάσια πράγματα κ' ένα άλογο, που είχε στα πλευρά του κάτι παραθυράκια· σκύφτει λοιπόν και βλέπει μέσα από κει ένα νεκρό, μα, καθώς φαίνονταν, πολύ μεγαλύτερο από συνηθισμένο άνθρωπο και που τίποτε άλλο δε φορούσε παρά ένα χρυσό δαχτυλίδι στο χέρι, που του το πήρε και βγήκε έξω.

Όταν κατόπι μαζευτήκανε οι βοσκοί, όπως συνήθιζαν κάθε μήνα, να δώσουν αναφορά στο βασιλέα για τα κοπάδια του, ήρθε και κείνος με το δαχτυλίδι στο χέρι· καθώς λοιπόν κάθονταν με τους άλλους, έτυχε να στρέψη την πέτρα του δαχτυλιδιού από το μέσα μέρος κι αμέσως έγινε άφαντος στους άλλους, που βρίσκονταν εκεί κι άρχισαν να μιλούν γι' αυτόν σα να ήταν φευγάτος. Εκείνος παραξενεύτηκε και ψηλαφητά γύρισε πάλι το δαχτυλίδι προς το έξω μέρος, κι αμέσως έγινε φανερός.

Κι αφού το παρατήρησε αυτό, ξαναδοκίμαζε το δαχτυλίδι, αν έχη πραγματικώς αυτή τη δύναμη, όταν το στρέφη από τη μέσα μεριά να χάνεται από τα μάτια των άλλων, και όταν προς τα έξω να παρουσιάζεται πάλι· αφού το βεβαιώθηκε ενήργησε να πάη κι αυτός με τους άλλους βοσκούς, που ήταν να δώσουν τους λογαριασμούς στο βασιλέα, και κει τα κατάφερε να τα ψήση με τη βασίλισσα κι αφού μαζί οι δυο των σκοτώνουν το βασιλιά, παίρνει, αυτός το θρόνο.

Αν λοιπόν υπήρχαν δυο τέτοια δαχτυλίδια και φορούσε το ένα ο δίκαιος και το άλλο ο άδικος, κανείς δε θα βρίσκονταν, καθώς ήθελε φανή, με τόσο ατσαλένιο χαρακτήρα, που να διατηρηθή στη δικαιοσύνη και να έχη τη γενναιότητα να το κράτηση και να μη βάλη το χέρι του στα αγαθά των άλλων, ενώ θα είχε την εξουσία κι από την αγορά να παίρνη ό,τι ήθελε και μέσα στα ξένα σπίτια να μπαίνη και να έρχεται σε σχέσεις μ' οποίον ήθελε, και να σκοτώνη τον ένα και να γλυτώνη τον άλλο από τη φυλακή, κι όλα τα πάντα να κάνη σα θεός μέσα στους ανθρώπους. Και γενικά τίποτα διαφορετικό δε θα 'κανε από τον άλλο τον άδικο, αλλά κ' οι δυο τους τον ίδιο το δρόμο θα 'παιρναν.

Τίποτα λοιπόν δε θα μπορούσε να αποδείξη καλύτερ' απ' αυτό το παράδειγμα, πως κανείς δεν είναι δίκαιος από ευχαρίστησή του, μα από ανάγκη, επειδή δεν είναι πράγμα αφ' εαυτού του καλό, κι που κανείς νομίζει πως είναι ικανός να αδική, αδικεί. Γιατί κάθε άνθρωπος πιστεύει, και πολύ δίκαια, καθώς θα πουν όσοι υποστηρίζουν αυτό το λόγο, πως πολύ περισσότερο τον ωφελεί η αδικία παρά η δικαιοσύνη· κι αν κανείς, που έπαιρνε τέτοια εξουσία, δε θα 'θελε ποτέ ν' αδικήση μηδέ να βάλη χέρι σε ξένο πράγμα, θα τον περνούσαν για τον πιο κακομοιριασμένο και ανόητο όλοι όσοι έχουν αίσθηση· το πολύ να τον επαινούν στα φανερά και να γελούν έτσι ο ένας τον άλλο, από φόβο μην πάθουν τίποτα κ' οι ίδιοι.

Πλάτων. Πολιτεία. (Βιβλίο Β) 359d-360d

Πηγή: http://www.ellinikoarxeio.com

Λίφτινγκ στο Τατόι: Το πρώην βασιλικό κτήμα μεταμορφώνεται και ανοίγει για το κοινό

 

Η εικόνα της εγκατάλειψης που έχει τα τελευταία χρόνια το πρώην βασιλικό κτήμα στο Τατόι σύντομα θα ανήκει στο παρελθόν, αφού ήδη η ομάδα που έχει αναλάβει την αξιοποίηση του έχει σηκώσει μανίκια και δουλεύει πυρετωδώς προκειμένου να εκμεταλλευθεί τα 6,5 εκατομμυρια ευρώ που έχουν δεσμευθεί από το ΕΣΠΑ.

Το «νέο» Τατόι θα διαθέτει μουσείο, ξενοδοχείο, εστιατόριο, ενώ θα αποτελεί κτηνοτροφική και αγροτική μονάδα. Παράλληλα τα διατηρητέα κτήρια του βασιλικού κτήματος θα επαναλειτουργήσουν και θα τους δοθούν νέες χρήσεις.

Σύμφωνα με in.gr η μελέτη προβλέπει την αξιοποίηση των 23.550 στρεμμάτων από τα συνολικά 42.000 στρέμματα του κτήματος. Σύμφωνα με το σχεδιασμό θα επαναλειτουργήσει το αγρόκτημα, ενώ οι πρόταση των μελετητών είναι να αποκατασταθούν αμπελώνες, ελαιώνες και οπωρώνες σε εκτάσεις άνω των 500 στρεμμάτων. Παράλληλα υπάρχουν σκέψεις για τη λειτουργία θερμοκηπίου, καθώς και την επαναλειτουργία του οινοποιείου.

Στόχος των μελετητών αποτελεί, επίσης, η δημιουργία ενός μικρού κτηνοτροφικού πάρκου. Προτείνεται η εκτροφή προβάτων, η στέγαση και η φροντίδα αλόγων και η επαναλειτουργία της μονάδας μεταποίησης γαλακτοκομικών προϊόντων.

Το νέο πάρκο θα έχει ανοιχτές τις πόρτες του για το κοινό και το μοναδικό σημείο που θα είναι περιφραγμένο θα είναι αυτό του Κεντρικού Πυρήνα, ο οποίος θα εξασφαλίζει την προστασία και την εύρυθμη λειτουργία του.

Αν και ακόμα είναι νωρίς, οι σκέψεις για χρεώσεις εστιάζονται μόνο σε συγκεκριμένες παροχές του πάρκου, καθώς και στη στάθμευση των ΙΧ αυτοκινήτων, αφού στόχος των μελετητών είναι η προώθηση των μέσων μαζικής μεταφοράς. Οι κεντρικές προσβάσεις του πάρκου θα είναι τρεις (Βαρυμπόμπης, πύλες Λεύκας και Κρυονερίου), ενώ θα υπάρχουν και αρκετές δευτερεύουσες, οι οποίες θα σχετίζονται με συγκεκριμένες δραστηριότητες. Μάλιστα υπάρχει και πρόταση ώστε να λειτουργήσει τουριστικό τρενάκι μέσα στο πάρκο.

Το εκτιμώμενο συνολικό κόστος εφαρμογής των μέτρων εποπτείας και φύλαξης του κτήματος υπολογίζεται σε περίπου 1.900.000 ευρώ, εκ των οποίων 1.663.000 αφορούν πάγιες δαπάνες υποδομών. Ο προϋπολογισμός των σωστικών επεμβάσεων σε 26 κτίρια από το υπουργείο Πολιτισμού υπολογίζεται σε 2,8 εκατ. ευρώ.

Για τα έργα πολιτισμού (αποκατάσταση κήπων ανακτόρου, ανασκαφικές εργασίες, αποκατάσταση μουσείου κτλ.) η συνολική δαπάνη εκτιμάται σε περίπου 20 εκατ. ευρώ.

 

Πηγή:  iefimerida

Δὸν Κιχώτης

Ἀτσάλινος καὶ σοβαρὸς ἀπάνω στ᾿ ἄλογό του
τὸ ἀχαμνό, τοῦ Θερβαντὲς ὁ ἥρωας περνάει,
καὶ πίσω του, τὸ στωικὸ γαϊδούρι του καβάλα
ὁ ἱπποκόμος του ὁ χοντρὸς ἀγάλια ἀκολουθάει.

Αἰῶνες ποὺ ξεκίνησε κι αἰῶνες ποὺ διαβαίνει
μὲ σφραγισμένα ἐπίσημα, ἑρμητικὰ τὰ χείλια
καὶ μὲ τὰ μάτια ἐκστατικά, τὸ χέρι στὸ κοντάρι,
πηγαίνοντας στὰ γαλανὰ τῆς Χίμαιρας βασίλεια...

Στὸ πέρασμά του ἀπ᾿ τοὺς πλατειοὺς τοῦ κόσμου δρόμους, ὅσοι
τὸν συντυχαίνουν, γιὰ τρελλὸ τὸν παίρνουν, τὸν κοιτᾶνε,
τὸν δείχνει ὁ ἕνας τοῦ ἀλλουνοῦ - κι εἰρωνικὰ γελᾶνε

Ὦ ποιητή! παρόμοια στὸ διάβα σου οἱ κοινοὶ
οἱ ἄνθρωποι χασκαρίζουνε. Ἄσε τους νὰ γελᾶνε:

οἱ Δὸν Κιχῶτες πᾶν μπροστὰ κι οἱ Σάντσοι ἀκολουθᾶνε!

Κώστας Ουράνης

ΕΙΠΑΝ...

Φίλων ο Αλεξανδρεύς (20 π.Χ. – 50 μ.Χ.),  ελληνιστής ιουδαίος φιλόσοφος.

«Το αξίωμα δεν τιμά τον άνθρωπο, αλλά ο άνθρωπος το αξίωμα.»

Η Ολυμπία ταξιδεύει στο Βερολίνο

 

Στις 24 Ιουλίου, στο Νέο Μουσείο Ακροπόλεως, ανακοινώθηκε επισήμως στους Έλληνες δημοσιογράφους δια στόματος του αναπληρωτή υπουργού Πολιτισμού κ. Κων/νου Τζαβάρα η μεγάλη και λαμπρή περιοδική έκθεση αρχαιοτήτων υπό τον τίτλο «ΟΛΥΜΠΙΑ. Μύθος, Λατρεία, Αγώνες», η οποία, στο πλαίσιο των 30 θερινών Ολυμπιακών Αγώνων του Λονδίνου, εγκαινιάζεται  στις 30 Αυγούστου στο Martin-Gropius- Bau  του Βερολίνου και θα διαρκέσει έως τις 7 Ιανουαρίου του 2013.

Το όλον εγχείρημα τελεί υπό την αιγίδα του Προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας κ.Καρόλου Παπούλια και του Προέδρου της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας κ. Joachim Gauck, και διοργανώνεται με την συνεργασία της Γενικής Δ/σης Αρχαιοτήτων του ΥΠΑΙΘΠΑ, του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού (παράρτημα Βερολίνου), του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου, του Martin-Gropius- Bau και των Συλλογών Αρχαιοτήτων των Κρατικών Μουσείων του Βερολίνου.

Αξίζει να σημειωθεί ότι στην έκθεση συμμετέχει πρωτίστως η Εφορεία Αρχαιοτήτων Ολυμπίας και τα Μουσεία της με πρωτοφανές για τα μέχρι σήμερα δεδομένα πλήθος αρχαιοτήτων . Στο σύνολο 564 έργων τέχνης, των οποίων τον προσωρινό δανεισμό ενέκρινε ομόφωνα το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο, τα 515 προέρχονται από τα Μουσεία της Ολυμπίας, κυρίως από της αποθήκες της.

Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται και νέα ,αδημοσίευτα ευρήματα προσφάτων ανασκαφικών ερευνών της Εφορείας μας στην ευρύτερη περιοχή του ιερού (μυκηναϊκοί  τάφοι περιοχής Ολυμπίας και ιερό Δήμητρας Χαμύνης, βορείως του σταδίου). Ευρήματα προερχόμενα από το ιερό της Ολυμπίας θα εκτεθούν επίσης από το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών και από το Νομισματικό Μουσείο,ενώ δυναμική είναι η συμμετοχή των κρατικών μουσείων του Βερολίνου και άλλων γερμανικών πόλεων καθώς και μεγάλων ευρωπαϊκών μουσείων, όπως το Μουσείο του Λούβρου και τα μουσεία του Βατικανού.

Στόχος της μεγάλης αυτής έκθεσης των 800 και πλέον εκθεμάτων, είναι να προβληθούν τις μέχρι σήμερα γνώσεις μας για το μεγάλο πανελλήνιο ιερό του Διός και για τον αθλητισμό μέσω των αρχαίων και σύγχρονων Ολυμπιακών Αγώνων, καθώς διορθώνεται σε τρεις ενότητες: Στην πρώτη, υπό τον γενικό τίτλο Η Ολύμπια και το ιερό της, θα προβληθεί η σημασία του ιερού ως πολιτικού, θρησκευτικού και αθλητικού κέντρου της αρχαιότητος.

Στην δεύτερη θα παρουσιαστούν εκθέματα, μέσω των οποίων θα αναπτυχθεί η ιστορία της ανασκαφικής έρευνας στην Ολυμπία, το αναστηλωτικό έργο και η μεθοδολογική εξέλιξη της επιστημονικής έρευνας, καθώς και η ιστορία των μουσείων της. Η τρίτη ενότητα έχει ως περιεχόμενο τον αθλητισμό στην Ολυμπία και την κοινωνική του σημασία μέσω αρχιτεκτονικών αναθημάτων και πλείστων έργων τέχνης. Εκτός από τα αρχαία αντικείμενα και ανασκαφικά ευρήματα των τελευταίων περίπου 140 ετών, την έκθεση πλαισιώνουν εκμαγεία που γλυπτού διάκοσμου του ναού του Διός, διασήμων αγαλμάτων και αγαλματικών συνθέσεων, καθώς και ψηφιακές αναπαραστάσεις για τους Ολυμπιακούς Αγώνες.

Την επιμέλεια του επιστημονικού καταλόγου της εκθέσεως είχαν οι: κα Γεωργία Χατζή, Δ/τρια της Ζ΄ΕΠΚΑ, κ.Νίκος Καλτσάς, επίτιμος Δ/ντης του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου Αθηνών, κα. Susanne Bocher, επιμελήτρια του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου του Βερολίνου, ο επίτιμος πρόεδρος του Γερμανικού Αρχ/κου Ινστιτούτου του Βερολίνου καθηγητής κ. Hans Joachim Gehrke και ο καθηγητής κ.Wolf Dieter Heilmeyer επίτιμος διευθυντής των Συλλογών Αρχαιοτήτων των Κρατικών Μουσείων του Βερολίνου.

Τα λήμματα του καταλόγου επιμελήθηκαν αρχαιολόγοι της Ελληνικής Αρχαιολογικής Υπηρεσίας, ενώ πολλά από εισαγωγικά κείμενα των ενοτήτων του καταλόγου έχουν συγγραφεί από αρχαιολόγους της Ελληνικής Αρχαιολογικής Υπηρεσίας και από καθηγητές ελληνικών Πανεπιστημίων.

Η έκθεση του Βερολίνου αποτελεί καρπό κοπιώδους προετοιμασίας και αγαστής ελληνογερμανικής συνεργασίας ως φυσική ιστορική συνέχεια της συνεργασίας των δυο κρατών από το έτος έναρξης των πρώτων γερμανικών ανασκαφών στην Ολυμπία, το 1875.Η αποστολή των αρχαιοτήτων έχει προ ολίγων μόλις ημερών συντελεσθεί και η έκθεση προετοιμάζεται πυρετωδώς στο  Martin-Gropius- Bau  του Βερολίνου.

Η Εφορεία ευχαριστεί θερμά τους συναδέλφους αρχαιολόγους, σχεδιαστές και συντηρητές που συνέλαβαν με όλες τις δυνάμεις τους στο πρώτο αυτό στάδιο της πορείας της μεγάλης εκθέσεως στο εξωτερικό με τη συγγραφή κειμένων, λημμάτων, την προετοιμασία, συντήρηση και λεπτομερή καταγραφή ασφαλείας των ευρημάτων, την παραστασία και ενδελεχή επιμέλεια σε όλα τα στάδια ελέγχου, κατά τον εγκιβωτισμό μέχρι την τελευταία στιγμή της αναχώρησης των αντικειμένων για το Βερολίνο. Προσδοκούμε ότι εξίσου αποτελεσματικά θα αντιμετωπισθεί και η παρουσίαση της έκθεσης μετά το Βερολίνο, στο Κατάρ, και εν συνεχεία στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο των Αθηνών.

Η Ολυμπία μέσα από εξαιρετικής ποιότητος και σημασίας εκθέματα, θα αποτελέσειμ ακόμη μια φορά τον ιδανικό πρεσβευτή του ολυμπιακού ιδεώδους, του ελληνικού πνεύματος και του ελληνικού πολιτισμού. Με την έκθεση «ΟΛΥΜΠΙΑ. Μύθος- Λατρεία- Αγώνες» η Ελλάδα στέλνει ανεκτίμητο δώρο ιδεών και  αταλάντευτων αξιών στην Ευρώπη και στην παγκόσμια κοινότητα υπογραμμίζοντας ότι ήταν και θα είναι στο διηνεκές η καθέδρα της πεμπτουσίας του ευρωπαϊκού πολιτισμού.

Πηγή: ilialive

Λύχνος του Αλλαδίνου

 

Την ανεξήγητη γραφή να λύσω πολεμώ
που σου χαράξαν πειρατές Κινέζοι στις λαγόνες.
Γυμνοί με ξύλινους φαλλούς τριγύρω απ'το λαιμό
μας σπρώχναν προς την θάλασσα με τόξα οι Παταγόνες.

Κόκαλο ρίξε στο σκυλί το μαύρο που αλυχτά
και στείλε την "φιγούρα" μας στον πειρατή ρεγάλο
Πες μου, που βρέθηκε η στεριά στου πέλαου τ'ανοιχτά
και το δεντρί με το πουλί που κρώζει το μεγάλο;

Για το άστρο της ανατολής κινήσαμε μικροί.
Πουλί, πουλάκι στεριανό, θάλασσα δεν σου πρέπει!
Και σε που σε φυτέψαμε, παιδί στο Κονακρί,
με γράμμα συμβουλευτικό της μάνας σου στην τσέπη.

Του ναύτη δώσ' του στην στεριά κρεβάτι και να πιει.
-όλο τον κόσμο γύρισες, μα τίποτα δεν είδες....-
Μες το μετάξι κρύβονταν της Ίντιας οι σκορπιοί
κι έφερνε ο αγέρας της νοτιάς στην πλώρη άμμο κι ακρίδες.

Σημάδι μαύρο απόμεινε κι ας έσπασε ο χαλκάς.
-στην αγορά του Αλιτζεριού δεμένη να σε σύρω-
Και πήδηξ' ο μικρός θεός μια νύχτα, των Ινκάς,
στου Αιγαίου τα γαλανά νερά, δυο μίλια όξω απ' την Σκύρο

Μεσάνυχτα και ταξιδεύεις δίχως πλευρικά!
Σκιάζεσαι μήπως στο γιαλό τα φώτα σε προδίνουν,
μα πρύμα πλώρα μόνη εσύ πατάς στοχαστικά,
κρατώντας στα χεράκια σου τον λύχνο του Αλαδίνου.

 Νίκος Καββαδίας

Ενας γέρος

 

Στου καφενείου του βοερού το μέσα μέρος
σκυμένος στο τραπέζι κάθετ' ένας γέρος·
με μιαν εφημερίδα εμπρός του, χωρίς συντροφιά.


Και μες στων άθλιων γηρατειών την καταφρόνεια
σκέπτεται πόσο λίγο χάρηκε τα χρόνια
που είχε και δύναμι, και λόγο, κ' εμορφιά.


Ξέρει που γέρασε πολύ· το νοιώθει, το κυττάζει.
Κ' εν τούτοις ο καιρός που ήταν νέος μοιάζει
σαν χθές. Τι διάστημα μικρό, τι διάστημα μικρό.


Και συλλογιέται η Φρόνησις πώς τον εγέλα·
και πώς την εμπιστεύονταν πάντα - τι τρέλλα! -
την ψεύτρα που έλεγε· «Αύριο. Εχεις πολύν καιρό.»


Θυμάται ορμές που βάσταγε· και πόση
χαρά θυσίαζε. Την άμυαλή του γνώσι
κάθ' ευκαιρία χαμένη τώρα την εμπαίζει.


... Μα απ' το πολύ να σκέπτεται και να θυμάται
ο γέρος εζαλίσθηκε. Κι αποκοιμάται
στου καφενείου ακουμπισμένος το τραπέζι.

Κωνσταντίνος Π. Καβάφης

Ασημένιο μετάλλιο για την Ελλάδα σε διαγωνισμό Αστροφυσικής

    Πέντε στα πέντε πέτυχε φέτος η Ελλάδα στην 6η Διεθνή Ολυμπιάδα Αστρονομίας - Αστροφυσικής, για μαθητές στο Ρίο Ντε Τζανέιρο της Βραζιλίας.

    Η ελληνική αποστολή απέσπασε το πρώτο της ασημένιο, δύο χάλκινα μετάλλια και δύο εύφημες μνείες.

    Το ασημένιο μετάλλιο κέρδισε ο Μάνος Βουρλιώτης από το 26ο Γενικό Λύκειο Αθηνών, ο οποίος είχε συμμετάσχει και στην περσινή αντίστοιχη Ολυμπιάδα, ενώ κατέκτησε χάλκινο μετάλλιο στην πρόσφατη Ολυμπιάδα Φυσικής στο Ταλίν της Εσθονίας.

    Στην Διεθνή Ολυμπιάδα Αστρονομίας-Αστροφυσικής την Ελλάδα εκπροσώπησαν οι μαθητές Κρινιώ Μαρούδα (Λεχαινά Ηλείας), Μάνος Βουρλιώτης (Αθήνα), Πάρης Τζιτζιμπάσης (Δράμα), Θέμης Πράπας (Λάρισα) και Ιωάννα Κούρκουλου (Γλυκά Νερά Αττικής). Οι πέντε μαθητές και μαθήτριες επελέγησαν μετά από εξετάσεις που διοργανώνει κάθε χρόνο η Εταιρεία Αστρονομίας και Διαστήματος Βόλου υπό την αιγίδα του υπουργείου Παιδείας.

    Η ομάδα έκανε συστηματική προετοιμασία στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και την προετοιμασία τους είχαν αναλάβει καθηγητές από το ΑΠΘ και το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.

Πηγή:  Pathfinder news

ΕΙΠΑΝ...

Πλάτων (428 π.Χ. – 347 π.Χ.), αθηναίος φιλόσοφος.


«Η αρετή είναι υγεία και ομορφιά κι ευεξία της ψυχής. Η κακία, αντίθετα, αρρώστια κι ασχήμια και ντροπή.»

Θαλής ο Μιλήσιος

Θαλής ο Μιλήσιος

   Ο Θαλής ο Μιλήσιος, (περ 630/635 π.Χ. - 543 π.Χ.) ήταν αρχαίος Έλληνας, ο πρώτος των επτά σοφών της αρχαιότητας, μαθηματικός, φυσικός, αστρονόμος, μηχανικός, μετεωρολόγος και προσωκρατικός φιλόσοφος, ιδρυτής της Μιλησιακής σχολής της φυσικής φιλοσοφίας.

Ήταν γιος του Εξαμύου και της Κλεοβουλίνης, δραστηριοποιήθηκε στις αρχές του 6ου αιώνα π.Χ. στη Μίλητο. Το όνομά του στην καθαρεύουσα είναι περισπώμενο. Στην αρχαία ελληνική απαντάται ως Θαλής, αλλά και Θάλης, γενική του Θάλητος, στην αρχαία ιωνική διάλεκτο Θάλεω, γενική του Θαλού. Ακολούθως δοτική τω Θάλητι, Θαλή και Θαλεί, αιτιατική: Θάλητα, Θαλήν, Θάλην και Θαλή, κλητική: ώ Θαλή. Την βιογραφία του έγραψε ο Διογένης ο Λαέρτιος.

Ιδιωτική ζωή

   Ο Θαλής γεννήθηκε στην Μίλητο γύρω στο 620 π.Χ. Οι ακριβείς ημερομηνίες της γέννησης και του θανάτου του Θαλή δεν είναι γνωστές με ακρίβεια, άλλα προσδιορίζονται από σκόρπιες αναφορές αρχαίων συγγραφέων. Ο Ηρόδοτος μας πληροφορεί πως ο Θαλής πρόβλεψε την έκλειψη Ηλίου του 585 π.Χ. Ο Διογένης Λαέρτιος σημειώνει πως ο Θαλής πέθανε την περίοδο της 58ης Ολυμπιάδας (548-545 π.Χ.) σε ηλικία 78 ετών.

Ο Θαλής πρόβλεψε την ολική έκλειψη Ηλίου του 585 π.Χ.

   Ο Διογένης Λαέρτιος αναφέρει πως οι γονείς του Θαλή ήταν ο Εξαμύης και η Κλεοβουλίνη που κατάγονταν και οι δύο από οικογένειες Φοινίκων αριστοκρατών. Ο Διογένης ο Λαέρτιος συνδέει μάλιστα την καταγωγή τους με τον Κάδμο. Αναφέρει επίσης δύο εναλλακτικές θεωρίες σχετικά με τον γιο του Θαλή, που ονομαζόταν Κύβισθος. Σύμφωνα με την πρώτη θεωρία ο Κύβιστος ήταν γιος του Θαλή, ενώ σύμφωνα με την δεύτερη ήταν ανιψιός του, τον οποίο είχε υιοθετήσει. Κατά τη δεύτερη εκδοχή ο Θαλής δεν είχε παντρευτεί. Η δεύτερη θεωρία ενισχύεται και από την παράδοση που αναφέρεται στον λόγο που δεν παντρεύτηκε ο Θαλής. Σύμφωνα με αυτή την παράδοση η μητέρα του Θαλή τον παρακινούσε να παντρευτεί άλλα αυτός της ανταπαντούσε πως είναι μικρός για γάμο. Όταν πέρασαν τα χρόνια της ανταπαντούσα πως είναι μεγάλος πια για γάμο. Σύμφωνα με άλλη παράδοση που αναφέρει ο Πλούταρχος, όταν επισκέφτηκε ο Σόλωνας τον Θαλή και τον ρώτησε γιατί δεν παντρεύεται να αποκτήσει διάδοχους, αυτός απάντησε από αγάπη για τα παιδιά.

   Μια άλλη παράδοση αναφέρει πως μία υπηρέτρια κορόιδεψε τον Θαλή όταν αυτός παρατηρώντας τον ουρανό έπεσε μέσα σε ένα πηγάδι, λέγοντας του πως μελετά τα ουράνια άλλα αγνοεί τα γήινα.

   Ο Θαλής αναφέρεται σε διάφορες πηγές συνήθως ως καινοτόμος και πρωτοπόρος για την εποχή του. Υπάρχει διαφωνία σχετικά με τα γραπτά του έργα. Άλλοι υποστηρίζουν πως δεν άφησε γραπτά ενώ άλλοι του αποδίδουν κάποια έργα, ανάμεσα τους το Περί ηλιοστασίων και Περί ισημερίας.

   Ορισμένες αναφορές κάνουν λόγο για επιχειρηματικές δραστηριότητες του Θαλή. Ο Αριστοτέλης στα Πολιτικά δίνει μία διαφορετική ερμηνεία για τις οικονομικές δραστηριότητες που ανέπτυξε. Σύμφωνα με τον Αριστοτέλη οι συμπολίτες του Θαλή αμφισβητούσαν την χρησιμότητα της φιλοσοφίας αφού αυτή δεν σε βοηθάει να πλουτίσεις. Τότε ο Θαλής έχοντας προβλέψει από τις κινήσεις των άστρων ότι αναμένεται χρονιά πολύ καλής σοδιάς νοίκιασε όλα τα ελαιοτριβεία της Μιλήτου. Την επόμενη χρονιά που η κίνηση υπήρξε αυξημένη έγινε πλούσιος και έτσι απέδειξε στους συμπολίτες του πως με τη σοφία μπορεί κανείς να πλουτίσει όμως δεν είναι αυτός ο σκοπός της.

Πολιτική

   Σύμφωνα με τους αρχαίους συγγραφείς ο Θαλής είχε ανάμιξη στην πολιτική. Βρέθηκε στο προσκήνιο σημαντικών γεγονότων που εκτυλίσσονταν στην Μικρά Ασία κατά τη διάρκεια της ζωής του. Ο Ηρόδοτος αναφέρει πως ο Θαλής είχε προβλέψει ένα χρόνο πριν την ακριβή ημερομηνία της έκλειψης Ηλίου που συνέβη το 585 π.Χ. και συνέπεσε με την μάχη του Άλυ ποταμού μεταξύ των Λυδών και των Μήδων.

   Σε έναν μεταγενέστερο πόλεμο των Λυδών εναντίον των Μήδων οι Λυδοί αδυνατούσαν να περάσουν τον ποταμό Άλυ. ο Θαλής, που εκείνο τον καιρό βρισκόταν στο στρατόπεδο των Λυδών, χώρισε το ρεύμα του ποταμού στα δύο κάνοντάς το διαβατό.

   Ο Διογένης ο Λαέρτιος αναφέρει πως ο Θαλής απέτρεψε τους Μιλήσιους να συμμαχήσουν με τον Κροίσο κατά τη διάρκεια του πολέμου του με τον Κύρο, γεγονός που έσωσε την πόλη αφού τελικά νίκησε ο Κύρος.

Θεωρίες

Κοσμολογία

   Ο Θαλής υπήρξε ο πρώτος που προσπάθησε να εξηγήσει τα φυσικά φαινόμενα με βάση φυσικές διαδικασίες. Χαρακτηριστική ήταν η προσπάθεια του να εξηγήσει το φαινόμενο των σεισμών. Σύμφωνα με τον Θαλή η Γη επιπλέει στο νερό και οι σεισμοί προκαλούνται όταν η Γη κλυδωνίζεται από κύματα του νερού.

   Στην κοσμολογία του φιλόσοφου σημαντικό ρόλο παίζει το νερό (ύδωρ). Του αποδίδονται δύο κοσμολογικές απόψεις:

• Η Γη έχει τη μορφή ενός κυκλικού δίσκου που στηρίζεται στο νερό
• Το νερό είναι η αρχή των πάντων

   Σύμφωνα με τον Αριστοτέλη στο (Περί Ουρανού Β 13) ήταν η αρχαιότερη θεωρία που είχε διατυπωθεί και είχε παραδοθεί από τον Θαλή. Τούτη η άποψη φέρει ίχνη των ομηρικών και των ησιόδειων κοσμολογικών αντιλήψεων, ιδιαίτερα της εικόνας του Ωκεανού ποταμού που περιβάλλει την Γη και είναι πηγή όλων των υδάτων. Η ιδέα, όμως ότι κάτω από τη γη υπάρχουν νερά, στρέφει το ενδιαφέρον της έρευνας προς την πλευρά της Βαβυλωνιακής και της Αιγυπτιακής μυθολογίας και υποδεικνύει ως ένα βαθμό μια άμεση επαφή του Θαλή με τις μυθολογίες της Εγγύς Ανατολής.

   Είτε θεωρούσε ότι το νερό εκτός από κοσμογονική αρχή συμμετέχει στη σύσταση του κόσμου είτε όχι, το σημαντικό είναι ότι ο φιλόσοφος αφαιρεί από το νερό τη θεϊκή του ιδιότητα και το αναγνωρίζει μόνον ως φυσικό σώμα.

Θεολογία

   Όπως μας παραδίδει ο Αριστοτέλης στο Περί Ψυχής Α5 και Α3 ο Θαλής πίστευε πως ο κόσμος είναι γεμάτος θεούς (πάντα πλήρη θεών είναι) και ότι η ψυχή είναι κάτι το κινητικό (κινητικόν τι). Πρόκειται ουσιαστικά για μια αρχαϊκή διατύπωση της θεωρίας του υλοζωισμού, σύμφωνα με την οποία ο κόσμος είναι ζωντανός και έμψυχος, γεγονός που πιστοποιείται από την κινητικότητά του. Ο υλοζωισμός στην νεότερη έννοιά του θεωρεί ως δομικό στοιχείο του κόσμου το φυσικό στοιχείο εννοώντας το ως έμβιο, ως οντότητα στην οποία η ύλη και η ενέργεια είναι αδιάσπαστα ενωμένες.

Φυσική

   Ο Θαλής ο Μιλήσιος ανακάλυψε τις τροπές (ηλιοστάσια), το ετερόφωτο της Σελήνης, καθώς και τον ηλεκτρισμό και τον μαγνητισμό, από τις ελκτικές ιδιότητες του ορυκτού μαγνητίτη και του ήλεκτρου (κεχριμπάρι).

Γεωμετρία

Το Θεώρημα του Θαλή. Για το παραπάνω σχήμα ισχύει:
 DE/DC = AE/AC = AD/AB

   Ο Θαλής αναφέρεται ως σπουδαίος γεωμέτρης. Κέρδισε μάλιστα τον θαυμασμό των Αιγυπτίων μετρώντας το ύψος των πυραμίδων, βασιζόμενος στο μήκος της σκιάς τους και της σκιάς μιας ράβδου που έμπηγε στο έδαφος.

   Γνωστό είναι το Θεώρημα του Θαλή που αναφέρει: όταν παράλληλες ευθείες τέμνονται από δύο άλλες ευθείες τότε τα τμήματα μεταξύ των παραλλήλων που ορίζονται στην μια τέμνουσα, είναι ανάλογα ……

   Στον Θαλή αποδίδονται από τους αρχαίου συγγραφείς πέντε ακόμα αποδείξεις γεωμετρικών προτάσεων που είναι οι ακόλουθες:

1. Η διάμετρος κύκλου διχοτομεί τον κύκλο.
2. Οι κατά κορυφή γωνίες είναι ίσες.
3. Οι παρά τη βάση ισοσκελούς τριγώνου γωνίες είναι ίσες.
4. Αν δυο τρίγωνα έχουν μια πλευρά ίση και τις προσκείμενες σε αυτή γωνίες ίσες, είναι και μεταξύ τους ίσα.
5. Η εγγεγραμμένη σε ημιπεριφέρεια γωνία είναι ορθή.

Γνωμικά

   Στον Θαλή, όπως και στους υπόλοιπους σοφούς, αποδίδονταν διάσημα γνωμικά της αρχαιότητας. Ορισμένα από τα γνωμικά που αποδίδονται στον Θαλή είναι:

• «Γνώθι σ' αυτόν»,
• «Μέτρω χρω»,
• «πρεσβύτατον των όντων θεός αγέννητον γαρ»,
• «κάλλιστον κόσμος ποίημα γαρ θεού»,
• «μέγιστον τόπος άπαντα γαρ χωρεί»,
• «τάχιστον νους δια παντός γαρ τρέχει»,
• «σοφώτατον χρόνος ανευρίσκει γαρ πάντα»..                                                                                                                                                                                                          Πηγή: Βικιπαίδεια